مطلب دوم اين است كه علم اصول يعنى چه ؟ اين كلمهء اصول به چه معناست ؟ جمع كدام اصل است ؟ مگر اينجا در علم اصول ، اصول عمليه تدريس مىشود ؟ مگر اصول عمليه فقط بحث مىشود ؟ كدام اصل در اينجا هست ؟ اين همه مباحثى كه در اينجا هست ، چيست ؟ حتى غربىها اين را متوجه نشده‌اند ؛ ديده‌اند كه در دائره المعارف علم اصول فقه را به علم ريشه ها ترجمه كرده است در حالى كه اين غلط است ؛ منظور علم ريشه‌ها نيست . اصل در اينجا به معناى ريشه‌نيست ! پس علم اصول يعنى چه ؟ اصول فقه يعنى چه ؟ اولين كسى كه به نظر بنده توجهى به اين نكته كرده است مرحوم محقق صاحب شرائع در معارج الاصول ، كلمهء اصول را به معناى طرق گرفته است « الطرق إلى الفقه » يعنى طرق به فقه . اينجا اصل و اصول يعنى روش ، نه به معناى جمع اصل . اصول به معناى منهج ، اصول به معناى متد ، اصول به معناى طرق ، همان كلمه‌اى كه محقق گفته است « وهو الطرق إلى الفقه » عيناً اين عبارت محقق است . فرق شريعت اسلامى با سيستم‌هاى حقوقى ديگر اين است كه ابتدا قانونگذارى نشده است ، يعنى اينطور نيست كه قانونى را اول تدوين كند و بعد آن قانون را تفسير كند ؛ فقه ما اين نيست . فقها اين علم شريعت را در سايه علم اصول تنظيم كرده‌اند و خيلى كار مهمى است . هر چه علم اصول پيشرفت كرده ، توسعهء فقه بيشتر شده است .